VISUS 3|2016

CASUS: KERATITIS SICCA

Iedere Visus bespreekt een optometrist een casus volgens de SOEP-methode. Deze keer: Karolien Elving.

 

UP

CASUS: KERATITIS SICCA

 

In 2010 wordt een blanke man van 54 jaar oud verwezen naar Visser Contactlenzen met de vraag voor een bandagelens passing OS bij keratitis sicca met infiltraten. De keratitis sicca is ontstaan na behandeling met radiotherapie voor een Nervus Trigeminus Schwannoom dat de nervus opticus verdrukte. De keratitis sicca wordt tot dan behandeld met Vidisic EDO 6dd 1 gtt OS en voor ’s nachts Oculentum Simplex.

 

Door Karolien Elving (MSc)

 

Subjectief

Pijnklachten OS

 

Algemene gezondheid

Geen bijzonderheden

 

Oculaire voorgeschiedenis

2007 Schwannoom van de nervus trigeminus.

2009 Keratitis sicca met infiltraten na radiotherapie.

 

Familiaire oogheelkundige voorgeschiedenis

Geen bijzonderheden.

 

Objectief

Visus OD zc 1,2-

Visus OS zc 1,0-

 

Spleetlamponderzoek

OD Cornea geen bijzonderheden

OS Cornea punctata staining en infiltraten

 

OS Bandagelens (Biofinity 8.6 – 0.25 14.0) geplaatst.

Passing: B 0 C 0

 

Evaluatie

1. Keratitis sicca en infiltraten OS.

2. Bandagelens OS past goed.

 

Plan

1. Vidisic EDO zo nodig, Oculentum Simplex stop, Trafloxal edo 1DD in OS.

2. Contactlens extended wear gaan dragen met het volgende controle traject: na één nacht, één week, één maand.

 

2012: Proefpassing tangentiële scleralens OS

 

Subjectief

Inmiddels zijn er verscheidene zachte maand- en 2-weekslenzen gepast omdat de bandagelens regelmatig uitvalt en er weinig verbetering is van de epitheeldefecten OS. Ook is een kappenbril aangemeten om tezamen met de bandagelens te dragen. Toch blijven de droge oogklachten en de persisterende epitheeldefecten bestaan en is besloten OS een bitangentiële scleralens met sagitta 4,0 mm, BCR 8,50 mm en diameter 20 mm te proberen.

 

Objectief

VOS ccl 0,8

 

Spleetlamp:

OS Punctata staining: T2D2O3.

OS Geen infiltraten.

OS Passing scleradeel goed, clearance 150 micron. beweging goed, centratie goed.

 

Evaluatie

1. OS De scleralens past goed en wordt goed verdragen.

 

Plan

1. Scleralens voor OS bestellen (met minimale clearance in het Menicon Z materiaal), over drie weken afleveren en daarna daily wear gaan dragen.

2. Stop bandagelens en Trafloxal EDO OS als de scleralens gedragen wordt.

 

Tot 2014

 

Subjectief

De scleralens OS wordt goed verdragen en de draagtijd is 7-10/24 en 7/7.

De scleralens wordt elke vier uur uitgenomen en gereinigd vanwege aanslag en troebele clearance.

 

Objectief

VOS ccl 0,9-

 

Spleetlamp OS:

Cornea punctate staining: T1D1O2.

Passing scleralens: idem als in 2012.

 

Evaluatie

1. Goede passing en verminderde corneale staining bij het dragen van scleralenzen.

2. Klachten van aanslag op de lens en debris in de clearance bij keratitis sicca.

 

Plan

1. Aanmeten van een mini-scleralens om te beoordelen of deze minder aanslag en debris in de clearance veroorzaakt. Daarbij ook het scleralensmateriaal veranderen naar het BXO2 materiaal voor vermindering van de aanslag.

 

Tot 2016

 

Subjectief

Er is een bitangentiële mini-scleralens met sagitta 3.40 mm, BCR 8.60 mm en diameter 16 mm aangemeten in het BXO2 materiaal. De mini-scleralens wordt goed verdragen en de draagtijd is 16/24 7/7. De scleralens wordt niet meer tussentijds gereinigd.

 

Objectief

VOS ccl 1,0

 

Spleetlamp OS:

Cornea: Punctate staining: T1D1O1

Passing: scleradeel goed, geen blanching, clearance 150 micron.

 

Evaluatie

De behandeling van de keratitis sicca met de mini-scleralens is succesvol. De klachten van troebele clearance en aanslag zijn verbeterd.

 

Plan

Huidige mini-scleralens continueren en controle over zes maanden.

 

Discussie

De nervus trigeminus is de vijfde hersenzenuw (NV) en bestaat uit drie hoofdvertakkingen, waarvan nervus ophthalmicus (NV1) het gevoel van het oog verzorgt.1 Een schwannoom van de nervus trigeminus is een goedaardige tumor van deze perifere zenuw die ontstaat in de Schwann-cellen. De Schwann-cellen verzorgen de meyelinisatie van de perifere zenuwen. Ongeveer acht procent van de intracraniële tumoren worden veroorzaakt door een Schwannoom.2 Ondanks dat een schwannoom een goedaardige tumor is, kan het toch noodzakelijk zijn om deze te behandelen als er functie-uitval is van de aangedane zenuw of als de omliggende structuren door de massa in de verdrukking komen.

 

De belangrijkste behandelingen van een schwannoom zijn chirurgie en radiotherapie, ook wel bestraling genoemd.2,3 Na behandeling van oculaire tumoren met radiotherapie, kan er keratitis sicca in het behandelde oog ontstaan ten gevolge van atrofie van de traanklier en de klieren van Meibom.4,5

 

De kans op en grootte van de atrofie is afhankelijk van het behandelgebied en de intensiteit van de bestraling.5 Naast 'radiotherapy induced keratitis sicca' kan er neurotrofische keratitis ontstaan als de functie van NV is aangedaan. Ten gevolge van verlies van de sensorische innervatie van de cornea is er geen feedback meer die nodig is voor traanproductie, traansecretie en de knipperreflex. Hierdoor ontstaat keratitis sicca.4

 

De behandeling van keratitis sicca wordt tot op heden medicamenteus en met behulp van contactlenzen gedaan.5,7,8,9 Ook loopt er onderzoek om met stamceltherapieën de beschadigde traankliercellen te regenereren.6 Als er besloten wordt om contactlenzen toe te passen bestaat er de keuze uit bandagelenzen en scleralenzen. Beide lenzen bevorderen de heling van de epitheelcellen en verminderen de pijnklachten.8,10

 

De behandeling vindt meestal plaats in een multidisciplinaire omgeving waarbij de oogarts en de contactlensspecialist samenwerken naar de best passende contactlensoplossing voor de patiënt. De eerste contactlenskeuze hangt af van een aantal factoren, zoals de mate van droogheid en fysieke staat van de patiënt. Een zachte contactlens wordt meestal ‘extended wear’ gedragen en een scleralens ‘daily wear’. De keuze voor welk scleralensdesign en materiaal hangt af van de scleravorm en de traankwaliteit.

 

In een droog oog wordt er gekozen voor een goed bevochtigend lensmateriaal, bijvoorbeeld met een oppervlaktebehandeling zoals Menicon Z. Dit materiaal is echter krasgevoeliger en kan ook sneller vervuilen.

In een droog oog zien we ontstekingsmediatoren en meer debrisvorming.4 Hierdoor kan sneller uitdroging en daarbij vervuiling van de scleralens ontstaan. Ook zien we vaker een troebele scleralensclearance (vochtlaag tussen de lens en de cornea). Debris dat in de traanlaag rondzwerft wordt aangezogen onder de scleralens en blijft in de scleralens clearance hangen. Een aanpassing in het lensdesign of in de lensdiameter kan vermindering van de aanzuigwerking geven, waardoor de lensclearance minder snel troebel wordt.11

Download artikel en literatuurlijst

BIOGRAFIE

Karolien Elving-Kokke is in 1997 afgestudeerd als optometrist. Kort na haar afstuderen is zij naar Engeland verhuisd waar zij in 2005 haar Master diploma klinische optometrie behaalde aan de City University met een onderzoek op het gebied van contactlens gerelateerde droge ogen. Zij is 10 jaar in de UK werkzaam geweest als optometrist en medische contactlens specialist. Sinds 2008 is zij werkzaam bij Visser contactlenzen in het UmcU en Vumc waar ze zich bezighoud met het aanpassen van medische lenzen, waaronder scleralenzen. Daarnaast maakt zij deel uit van het Visser Contactlenzen scleralens aanmeet- en ontwikkelingsteam team.