VISUS 1|2016

 

.

 

DE SPECIALIST: RON BEERTEN

CASUS: RETINOSCHISIS TOT AAN DE MACULA

UP

CASUS: RETINOSCHISIS TOT AAN DE MACULA

 

Iedere Visus wordt een casus uit de praktijk via de SOEP-methode besproken. Deze keer bespreekt Laura Scheerlinck, PhD Kandidaat Oogheelkunde (UMC Utrecht), een situatie.

 

Casus

Een blanke vrouw van 56 jaar wordt via de oogarts naar het Universitair Medisch Centrum verwezen wegens een retinoschisis tot aan de macula OS met daarbij vitreomaculaire tractie OS bij hoge myopie.

 

Subjectief

Sinds lange tijd heeft zij een lagere visus en moeite met kijken in het donker. Er is een subjectieve visusdaling sinds een jaar. Ook heeft zij last van mouches volantes. Al jaren klaagt zij over onrustig kijken: het lijkt of het beeld van het ene oog hoger staat dan van het andere oog.

 

Algehele gezondheid

Geen bijzonderheden.

 

Oogheelkundige voorgeschiedenis

Hoge myopie: sinds haar 12de is ze brildragend, ze draagt nu vormstabiele contactlenzen (RGP).

In 2010 werd de retinoschisis OS bij toeval ontdekt.

 

Familiaire oogheelkundige voorgeschiedenis

Vader heeft anti-VEGF injecties gekregen wegens cystoid macula oedeem ten gevolge van een centrale retinale vene occlusie.

 

Objectief

Visus ODccl: 0,7-, stenopeïsch 0,7++

Visus OSccl: 0,8+, stenopeïsch niet te verbeteren

Objectieve refractie: OD S-15,50 = C-1,50 x 80

OS S-15,00 = C-0,50 x 125

 

Spleetlamp onderzoek

ODS: cornea helder, VOK diep, lens mild corticaal cataract.

 

Funduscopie

OD: Myope fundus; peripapillaire atrofie, centrale retina pigment epitheel veranderingen en drusen

OS: Myope fundus; peripapillaire atrofie, verheven macula met het ontbreken van de foveale reflex, centrale retina pigment epitheelveranderingen en drusen, geen duidelijke staphyloma posterior.

 

Aanvullend onderzoek

OCT

Gezichtsveldonderzoek: Oculus Center Field 30-2

 

Evaluatie

OD: hoge myopie waarvoor RGP.

OS: retinoschisis tot in de macula bij vitreomaculaire tractie en enkele scotomen in het centrale gezichtsveld.

 

Plan

De oogarts heeft de optie besproken voor een operatie met een maculaire plombe, echter gezien de goede visus is daar geen goede indicatie voor. Controle over drie tot zes maanden, eerder bij klachten.

In verband met de klacht dat er beelden boven elkaar zouden staan, is er een afspraak bij orthoptie afgesproken.

 

Discussie

Bij een retinoschisis splijt de retina zich in een dikkere binnenste laag en een dunnere buitenste laag (tussen de buitenste plexiforme laag en de buitenste nucleaire laag). Bij een (myope) foveoschisis (ook wel maculaire retinoschisis genoemd) loopt deze retinale splijting door tot in de fovea. Het komt voor bij drie tot 31 procent van de ogen met hoge myopie (myopie sterker dan -6.0 D) en het ontstaat voornamelijk na het vijftigste levensjaar.2-5 Een foveoschisis komt vaker voor bij patiënten die zowel myoop zijn als een staphyloma posterior, myope chorioretinale atrofie of vitreomaculaire tractie hebben.1-5

 

Een retinoschisis wordt gezien als een belangrijke oorzaak van visusverlies bij hoge myopie. Een retinoschisis is langzaam progressief en geeft in eerste instantie geen tot weinig klachten. Verlies van het centrale zien kan optreden bij uitbreiding van de schisis met het ontstaan van een foveoschisis, door een netvliesloslating van de fovea of door het ontstaan van een maculagat.1

 

Een foveoschisis kan bij fundoscopie in de meeste gevallen gezien worden als een vlak verheven macula.5 De diagnose wordt gesteld middels een OCT-scan.1 Hierop is te zien of de retinoschisis doorloopt tot in de fovea (en er dus sprake is van een foveoschisis). Door de komst van verbeterde OCT-technieken is een foveoschisis beter te onderscheiden van retinoschisis en van andere maculopathieën.1 Een retinoschisis of foveoschisis kan met een OCT-scan goed vervolgd worden.

 

Tot de differentiaal diagnose van een foveoschisis behoren: cystoid macula oedeem, macula pucker, maculagat, centrale sereuze chorioretinopathie, X-linked juveniele retinoschisis en andere erfelijke retinopathieën. De rol van de optometrist is het signaleren en het verwijzen naar de oogarts. Het advies is patiënten binnen één week te verwijzen om te beoordelen of er sprake is van andere diagnoses die snel behandeling behoeven (zoals cystoïd macula oedeem). Bovendien hebben patiënten met een hoge myopie een verhoogd risico op het ontstaan van neovascularisatie.6 Bij een acute visusdaling moet een patiënt met spoed (dezelfde dag) worden ingestuurd.

 

Een foveoschisis wordt in de meeste gevallen niet behandeld, maar vervolgd tot er complicaties optreden. De complicaties die hierbij op kunnen treden zijn: progressie van visuele klachten, de aanwezigheid van een foveale netvliesloslating of een maculagat.1 De meest uitgevoerde behandeling is een vitrectomie met gas tamponade met als doel het opheffen van de tractie op de retina.1 Ook een maculaire plombe wordt in de literatuur beschreven, maar is niet de eerste keus.1 Het succes van een nieuw type maculaire plombe wordt momenteel onderzocht.7

 

Lees ook het artikel 'Degenerative Myopia: A Better Option for the Treatment of Foveal Schisis.'

 

 

Referenties

 

1. Gohil R, Sivaprasad S, Han LT, et al. Myopic foveoschisis: a clinical review. Eye 2015;29:593–601

2. Wu PC, Chen YH, Chen CH, et al. Factors associated with foveoschisis and foveal detachment without macular hole in high myopia. Eye. 2009;23:356-361.

3. Paba T, Ohno-Matsui K, Futagami S, et al. Prevalence and characteristics of foveal retinal detachment without macular hole in high myopia. Am J Ophthalmol. 2003;135:338-342.

4. Panozzo G, Mercanti A. Optical coherence tomography findings in myopic traction maculopathy. Arch Ophthalmol. 2004;122:1455-1460.

5. Takano M, Kishi S. Foveal retinoschisis and retinal detachment in severely myopic eyes with posterior staphyloma. Am J Ophthalmol. 1999 Oct;128(4):472-6.

6. Cho BJ, Shin JY, Yu HG. Complications of Pathologic Myopia. Eye Contact Lens. 2015 Dec 8. [Epub ahead of print].7. Parolini B1, Frisina R, Pinackatt S, et al. Indications and results of a new L-shaped macular buckle to support a posterior staphyloma in high myopia. Retina. 2015 Dec;35(12):2469-82.

 

UP

DE SPECIALIST: RON BEERTEN

 

Specialismes zijn er in alle soorten en maten. Visus stelt iedere editie een specialist aan u voor. Deze keer: Ron Beerten, gespecialiseerd in myopie controle.

Door Gabriëlle Janssen (voorzitter OVN)

 

“Ik zie mezelf niet als een expert, maar heb wel een grote passie voor mijn werk. Mijn carrière begon bij de Koninklijke Marine waar ik als onderzoeker meewerkte aan verschillende contactlensstudies voor defensie. In de jaren ’80 ben ik me steeds verder gaan specialiseren in contactlenzen en low vision. Sinds 1996 werk ik bij Procornea, een onafhankelijke Nederlandse producent en leverancier van vormstabiele en zachte contactlenzen en contactlensvloeisstoffen in Eerbeek.”

 

“Door de jaren heen ben ik steeds meer te weten gekomen over myopie controle. Ik vind het mooi dat ik door mijn werk ook buiten Nederland naar de ontwikkelingen kan kijken. In China bijvoorbeeld werken optometristen en oogartsen in gespecialiseerde klinieken samen op het gebied van myopie controle. Om te voorkomen dat kinderen niet de hoge myopie ontwikkelen die hun ouders hebben. Dat is heel belangrijk, want ik geloof dat myopie controle een belofte voor de toekomst is.”

 

Verbeterd na problemen in Azië

“In Nederland geloven veel oogartsen niet in myopie controle en is men vaak sceptisch. Ik snap dat echt wel. Er is in het verleden immers veel misgegaan op het gebied van Ortho-Keratology (Ortho-K). In 2001 trad er opvallend veel microbiële keratitis op bij de Chinese kinderen die Ortho-K lenzen droegen (zie dit artikel). Maar de huidige systemen zijn in niets meer te vergelijken met de slechte situatie destijds in Azië.”

 

Zelf aan de slag

“Wil je als optometrist effectief aan myopie controle doen, dan heb je veel apparatuur nodig. Door bijvoorbeeld een auto-refractie met perifere refractie te verrichten, kun je theoretisch precies in kaart brengen wat de ideale refractie is in de periferie. Hierdoor denk ik dat er een nog hogere succesfactor in de toekomst te bereiken is.”

 

“Het zou mooi zijn als bijvoorbeeld de HU een opleiding op het gebied van myopie controle zou aanbieden. Dat kan zorgen voor een stukje kwaliteitsborging. Optometristen die deze opleiding zouden volgen, staan dan sterker in de oogheelkunde.”

 

Bescheiden rol

“Maar als je als optometrist een bescheiden rol aanneemt, kun je ook zonder zo’n specifieke opleiding prima Ortho-K aanmeten. En bij patiënten de voordelen van het sporten of buiten spelen zonder bril of contactlenzen benadrukken. Daarbij kun je noemen dat het mogelijk een gunstig effect heeft op de ontwikkeling van myopie. Maar let wel op: claim niets wat niet bewezen is. Er zijn positieve bevindingen maar er zijn geen lange termijn studies waardoor je met zekerheid kunt stellen dat het effectief is.”

Ron Beerten behaalde zijn Optometrie-diploma aan de Hogeschool in Utrecht in 1996. In hetzelfde jaar werd hij Fellow of the American Academy of Optometry, in 2006 Fellow of the BCLA en in 2013 Fellow of IACLE. Hij werkt als Professional Services Manager bij Procornea in Eerbeek sinds 1996 en geeft in binnen- en buitenland trainingen en lezingen over contactlensgerelateerde onderwerpen. Meer lezen over Ron Beerten en Ortho-K? Klik dan op deze tekst en u wordt doorgestuurd naar het artikel Myopie controle moet meer aandacht krijgen.