Photo credit: umpcportal.com via Foter.com / CC BY-ND

VISUS 4|2016

 

VISUEEL BEPERKTE OUDERE

VAKER DEPRESSIEF

Eén op de drie visueel beperkte oudere volwassenen (50+) ervaart klachten van depressie en angst. Dit is twee keer zo vaak als bij hun goedziende leeftijdsgenoten, ontdekte postdoctoraal onderzoeker oogheelkunde Hilde van der Aa tijdens haar promotieonderzoek.

UP

VISUEEL BEPERKTE OUDERE VAKER DEPRESSIEF

Eén op de drie visueel beperkte oudere volwassenen (50+) ervaart klachten van depressie en angst. Dit is twee keer zo vaak als bij hun goedziende leeftijdsgenoten, ontdekte postdoctoraal onderzoeker oogheelkunde Hilde van der Aa tijdens haar promotieonderzoek. Voor Visus schreef ze een samenvatting van haar proefschrift “Depression and anxiety in visually impaired older adults: cost-effectiveness of stepped-care.”

 

Door Hilde van der Aa

 

Dat zoveel visueel beperkte ouderen kampen met depressieve klachten en angstgevoelens, is een belangrijke ontdekking. Deze klachten kunnen immers leiden tot beperkingen op sociaal, emotioneel en lichamelijk gebied. Bovendien is de kans aanwezig dat de ouderen in kwestie uiteindelijk daadwerkelijk een depressie en/of een angststoornis ontwikkelen. Dat is niet alleen nadelig voor de ouderen zelf, het brengt ook hoge kosten met zich mee.

 

Stepped care

Om hier in een vroeg stadium iets aan te kunnen doen hebben wij een stepped-care programma ontwikkeld voor revalidatiecentra voor blinden en slechtzienden (Koninklijke Visio, Bartiméus en Blindenzorg Licht en Liefde). Dit programma bestaat uit vier opeenvolgende stappen die ieder drie maanden duren en waarin de hulp steeds intensiever wordt.

 

De eerste is ‘watchful waiting’, de tweede een zelfhulpcursus gebaseerd op cognitieve gedragstherapie, de derde ‘problem solving treatment’ en de vierde een verwijzing naar de huisarts. Cliënten starten met de minst intensieve vorm van hulp en gaan alleen verder naar een volgende stap als klachten onvoldoende afnemen. Op deze manier wordt over- of onderbehandeling voorkomen.

 

Veelbelovende methode

In een gerandomiseerd onderzoek met controlegroep onder 265 cliënten van de betrokken revalidatiecentra met subklinische klachten van depressie en angst, vonden wij dat 29 procent van de behandelgroep - ten opzicht van 46 procent van de controlegroep - een depressie en/of een angststoornis ontwikkelden na een follow-up van twee jaar. Dit is een significant verschil met een relatief risico van 0.63 (P=0.01) en een hazard ratio van 0.57 (P=0.02). Daarnaast namen klachten van depressie en angst significant sterker af in de behandelgroep ten overstaan van de controlegroep en nam visus-gerelateerde kwaliteit van leven significant sterker toe (P<0.05). Stepped-care lijkt dan ook een veelbelovende methode en biedt mogelijkheden voor standaard procedures voor het screenen, monitoren, behandelen en verwijzen van visueel beperkte oudere volwassenen met klachten van depressie en angst.

 

Proefschrift

Het proefschrift dat ik over dit onderwerp schreef bestaat uit acht artikelen. Zes artikelen daarvan zijn reeds gepubliceerd in internationale vaktijdschriften. De anderen zitten nog in het review proces. Het eerste deel van het proefschrift is gericht op het in kaart brengen van depressie en angst (prevalentie en samenhangende factoren) en de behoefte van de doelgroep aan psychosociale ondersteuning. Daarnaast wordt een systematische review en meta-analyse van interventies voor psychosociale klachten bij visueel beperkte volwassenen beschreven. Het tweede deel van het proefschrift is gericht op het ontwikkelen en onderzoeken van het stepped-care behandelprogramma waarin aandacht wordt besteed aan de effectiviteit en kosteneffectiviteit. Er is samengewerkt met de Universiteit van Cardiff en Melbourne, wat heeft geresulteerd in een aantal gezamenlijke artikelen. Het artikel over de effectiviteit van stepped-care is eind 2015 gepubliceerd in The BMJ.

Hilde van der Aa

Download PDF artikel en literatuurlijst