VISUS 5|2016


DE KWESTIE: VOORBEHOUDEN HANDELINGEN

Een huisarts doet mee aan een pilot voor zorgsubstitutie en heeft een optometrist in dienst genomen voor de eerstelijnszorg. Ook wil de huisarts dat de optometrist onder zijn supervisie chalazia gaat verwijderen. Dit is een voorbehouden handeling. Maar mogen optometristen wel voorbehouden handelingen verrichten onder supervisie van een arts?

 

Prof. mr. J.C.J. Dute, Hoogleraar gezondheidsrecht, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Radboud Universiteit Nijmegen:

 

“In artikel 36 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) staat welke handelingen zijn voorbehouden, dat wil zeggen welke handelingen alleen door een daartoe bevoegde zorgverlener mogen worden uitgevoerd. Per handeling staat ook steeds vermeld aan welk type zorgverlener deze is voorbehouden.

 

Of het verwijderen van chalazia een heelkundige handeling is, is een kwestie van interpretatie. De rechter heeft daarbij het laatste woord. Overigens kan er mijns inziens geen twijfel over bestaan dat het hier om een heelkundige, dus een voorbehouden, handeling gaat. Voorbehouden handelingen kunnen door een bevoegde zorgverlener aan eenieder, dus ook aan de optometrist, worden overgedragen (delegatie)."

 

Voorwaarden

"Daarbij moet wel zijn voldaan aan de voorwaarden die door de artikelen 35 en 38 van de Wet BIG worden gesteld. Dat zijn er vier. In de eerste plaats dient - in dit geval - de huisarts aan de optometrist een opdracht tot het verrichten van de voorbehouden handeling te hebben geven. De gedachte daarbij is dat het de huisarts is die de (voorlopige) diagnose stelt en dat deze vervolgens bepaalt welk nader onderzoek of welke behandeling aangewezen is. In bovenstaande casus kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat de huisarts eerst de diagnose verifieert en vervolgens de optometrist de opdracht geeft het chalazion te verwijderen. Efficiënt is dat natuurlijk niet. Daar komt bij dat de optometrist ook zelf meestal heel goed in staat zal zijn de diagnose chalazion te stellen. Vervolgens ligt verwijdering ervan in de rede. In de praktijk zijn dan ook zogenoemde ‘als-dan’ opdrachten aanvaard.

 

Toegepast op bovenstaande casus: de opdracht wordt dan dat - als de optometrist een chalazion tegenkomt - hij deze mag verwijderen. Verder dient de huisarts aan de optometrist zo nodig aanwijzingen te geven. De optometrist van zijn/haar kant dient die in acht te nemen. Dergelijke aanwijzingen zullen met name betrekking hebben op de technische uitvoering van de ingreep, de te nemen hygiënische maatregelen, de voor- en nazorg, de informatie aan de patiënt en hoe te handelen bij eventuele complicaties. De aanwijzingen kunnen in een protocol worden vastgelegd.

 

In de derde plaats dient zowel de arts als de optometrist zich ervan te vergewissen dat de optometrist bekwaam is tot het verrichten van de betrokken handeling. Beiden moeten dus van de bekwaamheid van de optometrist overtuigd zijn. Die bekwaamheid wordt door opleiding en ervaring verkregen."

 

Toezicht

"Tenslotte dient te zijn voorzien in het toezicht door de huisarts en de mogelijkheid van diens tussenkomst. De huisarts moet bereikbaar zijn voor overleg en zo nodig de behandeling kunnen overnemen. Dit is met name van belang als zich onvoorziene problemen voordoen of als er complicaties optreden.

 

Dat de optometrist in dienst is van de huisarts doet voor de vraag of delegatie toelaatbaar is, in beginsel niet ter zake. Wel zijn toezicht en eventuele tussenkomst in zo’n geval vaak gemakkelijker te realiseren, zeker als de optometrist in hetzelfde pand huist als de huisarts.

 

Tot slot: wat zijn de mogelijke gevolgen van niet-naleving van één of meer van de genoemde voorwaarden? Met delegatie gaat de bevoegdheid van de huisarts over op de optometrist. De optometrist zal dan ook volledig voor de uitvoering moeten instaan. Anders dan de huisarts is de optometrist niet aan tuchtrecht onderworpen. Wel kan tegen hem of haar een klacht worden ingediend. Ook civielrechtelijke aansprakelijkheid (schadevergoeding) is niet uitgesloten.”

 



UP